İslam, tarihi süreç içerisinde Rasûlullah ve Sahabe dönemindeki duruluğu ile yaşanmamıştır. İslam’a giren değişik din ve ırklar, önceki inançlarından bazılarını İslam’a taşımışlardır. Daha doğrusu yaşamaya başladıkları yeni İslamî hayatlarına eski dinlerinden bazı kalıntıları da transfer etmişlerdir. 


 Bunlar, ibadet özelliği taşımayan ve dinin mubah alanlarına giren örf ve âdetlerle ilgili ise bir problem oluşturmamaktadır. Fakat ibadet alanına giriyorsa, bunlar bidat kategorisinde değerlendirilir. Çünkü ibadetin yeri, zamanı ve şekli Allah ve Rasülü tarafından kesin çizgilerle açıklanmıştır. Hiçbir kimsenin bunları değiştirme, artırma ve eksiltme yetkisi yoktur.


 Türkiye’de her sene “dinin kesin bir emri ve fıkhî bir gereklilikmiş” gibi kutlanılan özel geceler, -Kadir gecesi hariç- aslında İslam’ın iki ana kaynağı olan Kur’an ve sünnet tarafından “kutsal” ilan edilmemiştir. Kandil geceleri diye bilinen bu geceler; Mevlid, Regaib, Mirac, Beraat ve Kadir geceleridir.      


Osmanlılar döneminde II. Selim zamanından başlayarak, minarelerde kandiller yakılarak duyurulup kutlandığı için bu gecelere “Kandil Geceleri” denmiştir. (Nebi Bozkurt, “Kandil”, TDV İslam Ansiklopedisi, c.24, s.300) 


Geleneğe sıkı sıkıya bağlı olup sorgulamadan taklit eden, hep aynı şeyleri söyleyip yapan kardeşlerimiz kusura bakmasın, bu gecelerle ilgili abartılı ve uydurma rivayetler, özellikle tasavvufî eserlerde yer alır. Mesela Regâib gecesiyle ilgili olarak Hz. Peygamber’in bu gecede ana rahmine düştüğü, Receb ayının ilk perşembe günü oruç tutup gecesinde Regaib namazı adıyla bir namaz kılmanın sevap olduğu ve bu gecenin birçok faziletinin bulunduğu yönündeki rivayetlerin asılsız olduğu, hadis âlimlerince belirtilmiştir. İbnü’l-Cevzî, Regaib orucu ve namazıyla ilgili hadisi hicrî 414 (miladî:1024) yılında ölen sûfî Ali b. Abdullah b. Hüseyin b. Cehdam’ın uydurduğunu ve hadisin başka hiçbir kaynakta geçmediğini belirtir. (İbnü’l Cevzî, el-Mevzûât, II, 47). 


“Her kim, söylemediğim şeyleri bana isnâd ederse Cehennemdeki yerine hazırlansın!” (Buhârî, İlim, 38) mütevatir hadisine rağmen sûfî geçinen bu çakma âlim, hangi cüretle böyle bir ibadet şekli uydurur, orası da ayrıca düşünülmesi gereken bir garâbettir. “Cahil sofu dine zam yapar, modernist de dinden ıskonto yapar” diye boşuna söylememişler.


Regaib gecesinin ilk defa kandil olarak kutlanmasına ise Kudüs’te hicrî 448 (m/1056), Bağdat’ta hicrî 480 (m/1087) yılında başlanmıştır.


 İslâm âlimlerinin büyük bir kısmı Hz. Peygamber, sahâbe ve tâbiîn dönemlerinde Regaib kandilinin bilinmediğini, kandil geceleri kutlanmasının diğer dinlerin tesiriyle ortaya çıktığını, dolayısıyla bu gecede özel bir ibadet yapmanın, dine bidat sokma anlamına geleceğini ifade etmişlerdir. Resûl-i Ekrem tarafından genel olarak bid‘atların yasaklanmasının yanı sıra (Buhârî, Sulh, 5), cuma günü ve gecesi özel bir ibadet yapılmasının da yasaklandığını (Müslim,Sıyâm,147-148), bu sebeple Regaib günü ve gecesinde belirlenmiş, o geceye özgü uydurulmuş ibadetler yapmanın dinen sakıncalı olduğunu belirtmiştir. (TDV İslam Ansiklopedisi, c. 34, s. 535) 


Peygamberimiz (s.a.v), Ashab-ı Kiram, Emevîler ve Abbâsîler dönemlerinde herhangi bir kutlama örneğine rastlanmayan Rebiulevvel ayının on ikinci gecesi olan Mevlid kandili, ilk defa hicretten yaklaşık 350 yıl kadar sonra Mısır’da, Şii Fâtimî Devleti döneminde kutlanmaya başlanmıştır.

Eyyûbîler döneminde birçok tören ve bayram kaldırılmış olduğundan Mevlid kutlamaları Erbil Atabegi Begteginli Muzafferuddin Kökböri (ö.629/1232) tarafından büyük törenlerle yeniden kutlanmaya başlamıştır. Muzafferuddin Kökböri’nin bu kutlamaları yeniden başlatmasının ardında, Musullu sûfi Ömer b. Muhammed el-Mellâ’nın bulunduğu belirtilmektedir. (Ahmet Özel, “Mevlid”, DİA, c. 29, s. 475) Peygamber Efendimizin doğum günü olan bu gecenin faziletine dair de herhangi bir delil mevcut değildir.

Elbette Rasûlullah’ın doğumu önemlidir. Onun doğum gününü fırsat bilerek Peygamberimizi, yaptığı toplumsal ve itikadî değişimi kitlelere anlatmak ve onları bilinçlendirmek için salonlarda anma törenleri düzenlemekte bir sakınca yoktur. Siz mevlit kandili icat eder ve o günü ibadet gününe dönüştürerek camilerde kutlarsanız, o zaman Allah ve Rasulü’nün verdiği kıymete kanaat etmeyip durumdan vazife çıkararak dine yeni bir bidat girdirmiş olursunuz. Vatandaş da o günü, günah çıkarma gününe dönüştürür.


Bu gecelerden Kadir gecesi ile ilgili olarak Kur’an-ı Kerim’de “Kadir suresi” adıyla müstakil bir sure bulunmaktadır. Bu surede Allah-u Teâlâ, Kadir gecesinin bin aydan daha hayırlı olduğunu bildirmiştir. Fakat bunun da Ramazanın yirmiyedinci gecesi olduğuna dair kesin bir delil yoktur.

Kadir gecesi ile ilgili hadislere bakıldığında Peygamberimizin (s.a.v), mü’minlere tavsiyesi, Kadir gecesini Ramazanın son on gününün tek gecelerinde aramaları şeklinde olmuştur. Buna göre Kadir gecesi Ramazanın yirmi bir, yirmi üç, yirmi beş, yirmi yedi ve yirmi dokuzuncu gecelerinden herhangi biri olabilir. Yani Kadir gecesi, zamanımızda Müslümanlarca ihya edilmeye çalışıldığı gibi herkesçe bilinen bir gece olmayıp, aksine gizlenmiştir. Rasûlullah (s.a.v) bile Kadir gecesinin Ramazanın kaçıncı gecesi olduğunu bilmiyordu.


Kadir gecesinin ihyası ile ilgili olarak Peygamber (s.a.v)’den bir dua haricinde herhangi bir ibadet tavsiye edilmemiştir. Fakat Âişe validemizin bildirdiğine göre Peygamberimiz Ramazan ayında, diğer aylara oranla ibadetlere odaklanır, ayrı bir gayrete girerdi. Ramazanın son on gününde ise Mescid-i Nebevî’de itikâfa çekilirdi. (Buharî, Fadlu Leyleti’l-Kadr 5, Müslim, Îtikâf 8, (1175); Ebu Dâvud, Salât 318). 


Bir gün Âişe validemiz, Peygamberimize (s.a.v); “Ey Allah’ın elçisi! Kadir gecesinin hangi gece olduğunu anlarsam o gece nasıl dua edeyim?” diye sormuş, Peygamberimiz de ona:“Allahım! Sen affedicisin, cömertsin. Affetmeyi seversin. Beni de affet” duasını oku” buyurmuştur. (Tirmizi, Daavât, 84) 


Beraat gecesinin fazileti ile ilgili olarak da Peygamberimizden nakledilen birkaç hadis bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesinde bu gecede Allah’ın dünya semasına tecelli edeceği, Kelb kabilesinin koyunlarının kılları adedince insanı bağışlayacağı ve kendisine edilen tüm duaları kabul edeceği anlatılmaktadır. (Tirmizi, Sıyam, 39; İbn Mace, İkamet, 191) Bu hadise, kitabında yer veren İmam Tirmizi ve onun hocası İmam Buhari başta olmak üzere birçok âlim, bu hadislerin isnatlarında problem bulunduğunu, dolayısıyla hadislerin zayıf olduğunu ve bunlarla amel edilemeyeceğini belirtmişlerdir. (Bkz: Tirmizi’nin Sıyam, 39′da bu hadisten sonra yer alan açıklaması ile Muhammed Fuad Abdulbaki’nin İbn Mace, İkamet 191′de yer alan açıklamaları). 


Müfessirlerden Ebu Bekir İbnu’l-Arabî, Berat gecesinin fazileti hakkında bir tek sağlam hadisin bile gelmediğini, dolayısı ile bu konu ile ilgili olarak hadis diye dolaşan sözlere itibar edilmemesi gerektiğini söylemektedir. (Ebu Bekir İbnu’l-Arabî, Ahkâmu’l-Kur’ân,  c. 4, s. 1678, Duhân Sûresi, 2. ayetin tefsiri) 


Gerçekten de Peygamberimizin ve sahabe-i kiramın mescitlerde bu geceyi ihya etmek için toplandığı, özel dualar ettikleri, bugün özellikle ülkemizde olduğu gibi bu geceye has namaz kıldıkları şeklinde tek bir rivayet dahi gelmemiştir.


Müslümanların cuma ve bayramlar dışında bazı gün ve gecelerde dinî-tarihî olayları hatırlayarak heyecanlarını tazelemeleri ve bu münasebetle bazı etkinliklerde bulunmaları tabiidir. Ancak doğruluğu sabit olmayan veya uydurulan rivayetlere dayanan bazı ibadet şekillerini ortaya koymak kabul edilemez.

Dinî hayat süreklilik ve kararlılık isteyen zihnî ve kalbî bir yatkınlıktır. Yılın birkaç gün veya gecesinde dinî hayatı yaşayıp belli davranışları tekrarlamak dindar olmanın dünyevî ve uhrevî sonuçlarını doğurmaz. Bu açıdan bakıldığında kandiller münasebetiyle gösterilen faaliyetler doğrudan İslâm’ın bir emir veya tavsiyesi değil çeşitli müslüman toplumların gelenekleri konumundadır. 


Kur'an ve Hz. Peygamber (s.a.v)'in güvenilir tatbikatı temel alındığında, İslam tarihinde Kadir Gecesi'nden başka kutlanacak gece yoktur. Bütün geceler kutsaldır, her gece Allah'a ihlâs ve huşu ile ibadet edilir. Kadir Gecesi'nin önemi, Kur'an-ı Kerim'in bu gecede indirilmiş olmasındandır. Kadir suresi ile onun kutsallığı tescil edilmiştir.

Cuma günü, Ramazan ayı ve iki bayram (Ramazan ve Kurban) gibi bir öneme sahiptir. Bunun dışında Mevlid, Regaib, Miraç, Beraat gibi geceleri Hz. Peygamber (s.a.v)'in, ashabının ve tabiinin kutladığına dair güvenilir tek bir kayıt yok. Bunların kutlanması icap etseydi Rasulullah (s.a.v), bunu bize apaçık bildirir, kendisi de kutlardı. Biz tarihte, başka dinlerin kendilerine özgü kutsallıklarından ve kutlamalarından etkilenerek bu türden kutsal geceler icat ettik.


Dinini ciddiye alan ve hayatlarını Hz. Peygamber'in sünnetine göre yaşama azmi içinde olanlar, “Ne olsa gider” postmodern hurafesine iltifat etmeden her günü nasıl yaşıyorlarsa öyle yaşamalıdırlar. Çünkü İslam’da toplu günah çıkartma gün ve geceleri yoktur.

İbadetlerde az da olsa devamlı olanıdır. Ölüm gelene kadar Allah’a her gün ve gece kesintisiz ibadet etmekle sorumluyuz (Bkz:Hicr:99). Bunu belli gün ve gecelere indirgeyemeyiz. Modelimiz olan Rasûlullah’ın hayatında bulursak alırız bulamazsak, Allah ve Rasûlünden rol çalarak yeni ibadet gün ve geceleri icat edip ve bunlara özgü ibadet türleri uydurarak paralel bir din ortaya koyamayız. Bu, hakkımız da değildir, haddimiz de... Çünkü bu durum, İslam’ı; doğuş tabiatına uygun olarak bir “pratiği olan hayat dini” olmaktan çıkarıp, “mübarek gün ve geceler dini” haline getirmektir.  Sonuç olarak bu da bizi, rahip gibi bir imam, İncil gibi bir Kur’an ve Hıristiyanlık gibi bir İslam anlayışına götürür.


Dolayısıyla din adına yapılan her şeyi, kendi tabii sınırları içinde ele almak, ne artırarak ne eksilterek, Kur’an ve onun tebliğcisi Hz. Peygamber (s.a.v) tarafından nasıl tebliğ edilip öğretilmişse, o kadarıyla almak gereklidir. Allah ve Rasûlü’nün verdiği kıymete kanaat etmek zorundayız. Sahabe bu dini nasıl anlamış, neler yapmış, bizler nasıl anlıyor neler yapıyoruz, mukayese etmeliyiz. Aksi halde kendi ellerimizle dine müdahalede bulunmuş, işimize geldiği veya hoşumuza gittiği gibi dinde bazı ilave veya eksiltmelerde bulunmuş oluruz.


Bazı âlimlerin -muhtemelen iyi niyetle- zamanlarına ait bir maslahat gözeterek, ancak yeterince tahkik etmeden adına “kandil geceleri” denen gün ve gecelerle ilgili söyledikleri, muhakkik âlimler tarafından eleştirilmiştir. Mesela İmam Gazali’nin “İhyau Ulûmu’d-Dîn” adlı eserine aldığı rivayet ve nakiller bu türdendir. Gazali’nin “Berat gecesinde her rekâtta Fatiha’dan sonra 11 İhlâs okunmak suretiyle kılınacak yüz rekât veya her rekâtında Fatiha’dan sonra 100 İhlâs okunan 10 rekât namazın çok sevap olduğuna dair naklettiği rivayet” (İhya, I, 555 vd.) Zeynuddin el Irakî ve İmam Nevevi gibi âlimler tarafından uydurma olarak nitelendirilmiştir. 


Uydurma hadisler konusunda çalışması olan Aliyyu’l-Kari de, bu rivayetin “uydurma” olduğunu belirttikten sonra, Berat Gecesi namazının miladi 1010 (H. 400) yılından sonra Kudüs’te ortaya çıktığını söylemektedir. (Bedreddin el-Aynî, Mevzûât, IV, 39)


Bidat; Hz. Peygamber ve Ashâb-ı Kirâm dönemlerinde görülmeyip onunla amel edilmeyen, hatta bir benzeri olmayan ve İslâm'dan olmadığı halde sonradan ortaya çıkan, din ile alâkalı olup bir ilâve veya eksiltme mahiyetinde olarak ibadet kabul edilen, sünnete aykırı davranışların âdet haline getirilmesidir.  


Toplumumuzda yalnızca Cumadan Cumaya, Kandilden Kandile, Bayramdan Bayrama camiye gidip namaz kılma alışkanlıkları doğdu. Tabiri caizse “günah çıkarma” günleri icat edildikten sonra "Beş vakit namazı kılmak, Müslümanlığın Lüksü" haline getirildi. Beş vakit namaz kılmayan değil, kılan ilginç karşılanıyor. 

Bu kutlamalar kesinlikle İslam’ın bir emri veya bir tavsiyesi değildir. Müslüman toplumlar tarafından ortaya çıkarılmış ve gelenek haline gelmiştir. Kandil gecelerini kutlayan her toplum da kendi kültüründen bir şeyler eklemiş ve böylece bu geceler gelenekselleşmiştir, o kadar. Gerisi lâf-ı güzaf.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
ayarcıbiri 2017-04-06 22:39:26

bu yazıya göre başta diyanet kendisi kutlu doğum proğramı yada haftası yaparak kuranda ve sünnette olmayan bir şeyi dindenmiş gibi varmış gibi bidat hurafeyi kendi ortaya çıkarıyor.

Avatar
pirifani 2017-04-07 07:31:35 @ayarcıbiri

kandil geceleri uydurma namazlariyla uydurma zikirleriyle uydurma oruclariyla bastan sona bidattir ve halk bunlari din zannediyor. kutlu dogum haftasinda eger ilave ibadetler yapiliyorsa buda bidattir. faydadan cok zarari olur. kutlu dogum haftasinda peygamber ucurulup meshur evliyalardan biriymis gibi insanustu nitelikler yuklenerek tanitiliyorsa buda buyuk bir bidattir. yok eger peygamber kuran ve sahih sunnetin anlattigi gibi anlatilip anlasilmaya calisiliyorsa her hafta kutlu dogum haftasi olsun. onemli not peygemberin dogum tarihi ve dogum gunu konusunda saglam bir haber ve delil var mi?

Beğenmedim! (3)
Avatar
Akif 2017-04-06 22:29:31

Lafı güzaf oyle mi..en son yaşar nuride boyle konuşuyordu.ne alıp veremediğiniz var sizin bu gecelerden.aklınızı başınıza çağırın!!!diyelim ki kaldırdık bu geceleri ne faydası olacak millete zarar dan başka..bu geceler birer çatı gorevi goruyor..iyi ya ışte bunlar birer fırsat insanları irşad etmeye..zaten adam ayda yılda bir caminin yolunu tutuyor böyle geceler vesile oluyor..bu geceleri kaldırdığında insanlar daha mi bir camiye koşacaklar???..ayrica kimse gunah çikarma niyetiyle gitmiyor o sizin dusunceniz..tövbe edilir gunah cikartilmaz..firsata çevirip daha nasıl yararlı oluruz araştırması yapacağına lafı guzaf demek kolay geliyor değilmi!!!bunca gelmiş geçmiş ulema ağızlarına alıp da sözünü dahi etmemişken size ne oluyor???onların ilmi ferasetimi yetmedi yoksa..insanlarin aklını bulandirmayin bu hassas zamanlarda.kendinize gelin.

Misafir Avatar
AKLINI KULLAN 2017-04-07 01:08:49 @Akif

Yahu arkadaş,sayın yazar kaynak vererek tarihe damgasını vurmuş âlimlerin kitaplarından örnek vererek geçmiş âlimlerin buna bidat dediğini yazdığı halde sen anlama özürlü olmalısın ki,"Önceki âlimler bidat dememiş de sana ne oluyor" diyosun.BidahaOku

Beğenmedim! (5)
Avatar
müftü 2017-04-06 22:00:24

güzel bir yazı. dinihaberler bu tür haberlerle diyanetin önünü açıyor. dinihaberler olmasa emin olun bidat ve hurafelerle savaşmamız hiç kolay olmayacak

Avatar
dadaş 2017-04-07 15:43:42

ne zaman bu site kapanırsa hurafe o zaman biter gibi...

____ADMİNİN YORUMU___ SAYIN OKURUMUZ... BİR TANE HURAFELERLE İLGİLİ YAZIMIZI GÖSTEREBİLİR MİSİNİZ? 1938 MODEL YUNAN YAHUDİ ZİHNİYETİNİ BİR TARAFA BIRAKIP İSLAM DİNİMİZİ NEDEN ARAŞTIRMA GEREKSİMİ DUYMUYORSUNUZ. BU TÜR YORUMLAR SİZİ ZAN ALTINA SOKMAKTAN BAŞKA BİR İŞE YARAMAZ. SAĞLAM MUHAKEME YETENEĞİNE SAHİP OLMAK İÇİN İLLA BİLİMSEL BİR AÇIKLAMA YAPMALISINIZ. YOKSA BÖYLE BOŞ YORUMLAR SİZİ YORMAKTAN BAŞKA BİR İŞE YARAMAZ.

Misafir Avatar
dadaş 2017-04-07 16:18:12 @dadaş

sayın admin hurafe sadece ibadetlerde olmaz ki... siz öyle mi anlıyorsunuz... kullandığınız dilin Kur'an ve sahih sünnette yeri var mı ? yok... bu da bir hurafe değil mi?

Beğenmedim! (1)
Avatar
Bugün Günlerden Cuma 2017-04-06 23:45:53

"Peygamberimizi, yaptığı toplumsal ve itikadî değişimi kitlelere anlatmak ve onları bilinçlendirmek için salonlarda anma törenleri düzenlemekte bir sakınca yoktur." çalgılı çengili uyduruk tasavvuf müziklerinizle kutlamakta sakınca yok böyle bi Nebiye ümmet olma şerefi için Mevlaya teşekküren ibadatta bulunmak sakıncalı öyle mi? diyalog zihniyetine devam rezil herifler. Simanızda "eseri-s sücud" olmaması inkarlarınızın yansıması adeta.

Misafir Avatar
vatandaş 2018-03-20 20:52:36 @Bugün Günlerden Cuma

tebrik ederim değerli kardeşim bunların derdi gerçek bidat olan çalgı çengi değil. yukarıda müftü ismiyle yazan beyefendinin de çalgı çengiye itirazı olduğunu hiç sanmıyorum. gerçi müftü olduğunu da zannetmem. dert ibadetler. insan zanneder ki bunlar bidat diye tarif ettiklerini yapmıyor da dinin diğer emirlerinde titizler. inanın dürüst olsunlar tam tersi olduğunu müşahede edeceğiz. bize söylemelerine gerek yok farz ibadetlerine titizler mi kendilerine Allah için sorsunlar kafi.

Beğenmedim! (0)
Avatar
İlkdem 2017-04-07 00:16:30

mükemmel bir yazı. tarikat kafalılar bu yazıları anlamaz. bunlar işin içinde Allah var mı var. Allahla şeytana secde ettirler, dinin ruhu gider, batıl ile meşgul iken hak arada gider gibi derdi olmaz bu manyakların

Avatar
Ahmed 2017-04-07 00:28:21

Bu yazıyı yazana soralım Sen din hakkında konuşuyorsun Bir sen hoca mısın 2 Hoca kimlere denir yani bir insana Hoca denilebilmesi için ilim seviyesi ne olması gerekiyor bir insan Hoca olmadan hocalık şartlarını taşımadan bu yazıyı yazması uygun değildir önce bu yazıyı yazmadan hoca kime denir vasıfları nedir bu konuyu ilmi bir şekilde açıkla sonra din hakkında konuşalım

ADMİNİN YORUMU: BU KADAR AHMAK OLMA. ÖYLE BİR ELEŞTİRİ YAPIYORSUN Kİ GÖRENDE SANACAK Kİ SEN YAZARLA KAPI KOMŞUSUN. KARŞINDAKİ YAZAR İMAM HATİP VE İLAHİYAT MEZUNU. İMAM HATİP MESLEK DERSİ ÖĞRETMENLİĞİ YAPTI 30 YIL VE ŞU AN BİR DİNİ KURULUŞUN FETVA DANIŞMANI. ŞU YAZIYI OKURKEN İLMİ SEVİYEYİ ANLAMAMAN SENİN CEHALETİNİ ZATEN ORTAYA KOYUYOR. ALİME CAHİL DİYEBİLDİYSEN GİTTİĞİN ARKADAŞLARINI VE CEMAATİNİ SORGULA. SENİ MİYOP YAPMIŞLAR NET GÖREMİYORSUN

Avatar
pirifani 2017-04-07 07:24:18

seneler once mehmet emin akin'in kandil geceleri ve bin yillik yanilgi kitabini okumustum simdi ikinci baskisi genisletilmis olarak basilmis tavsiye ederim. Allahin tamamladigi dine yapilan eklemelerden fayda umanlar ancak bidat ve dalalet ehlidir. bidatleri savunmalari ve bidatlerle mucadele edenlere saldirmalari nefislerinin tabiati geregidir. ellerinden gelirse yeni bidatler uydururlar ve zaten uyduruyorlar. bidat uyduranlara bidatlerle mucadele edenlere saldirdiklari kadar saldirmazlar. onlarin sozlugunde bidat haricilik siilik ve muteziledir. maalesef bazilari Allaha sirk kosmadan inanamaz.