İnsana dünya ve ahiret saadeti kazandırmak üzere gönderilen ilahi mesajlar bütünü olan din, fert ve toplum hayatının şekillenmesinde; kültür ve medeniyetlerin inşasında önemli bir unsur olmuştur. Din, manevi duyguların aktif hale gelmesinde, varlık tasavvurunda, yaradılış ve hayatın anlamlandırılmasında zemin teşkil etmektedir. Bu itibarla hemen her toplumda fert ve kurum bağlamında dinin mesajlarının etkin hale gelmesi önemsenmiş ve bu çerçevede çalışmalar yapılmış ve yapılmaktadır.
 
İnsanlığı hak ve hakikate davet eden en nadide simalar hiç şüphesiz peygamberlerdir. Vaaz dinin temel öğretilerini toplumla buluşturmak ise, vaizin peygamber mesleğini temsil eden kimse olduğunu söylemek hiç de yanlış olmayacaktır. Dolayısıyla vaiz, bireyden topluma halka yayılan bir hidayet dalgası sağlamak, hem ferdin mutluluğunu hem de toplumun huzurunu temin etmek üzere Peygamberinin izinden yürüyen kimsedir.
 
Tarih boyunca “iyiliğe davet eden, kötülükten sakındıran ve toplumu hayra çağıran” nice davetçi, farklı dönem ve bölgelerde güçlü vaaz gelenekleri tesis etmiştir. İnsan fıtratının değişkenliği, nasihati hayatın vazgeçilmez bir öğesi kılmış, vaizler eliyle süren bir ıslah faaliyetinin de devamlılığını sağlamıştır.
 
Vaaz, sadece söz ile gerçekleştirilen yalın bir nasihat değil aynı zamanda muhatap kitle ile gönül köprüleri kurarak her yaştan insanı hayra çağırmaktır. Böyle bir faaliyetin bilgi kadar emek, zaman kadar da sabır istediği bir gerçektir.
 
Vaiz ise bedenî, zihnî ve ruhî melekelerinin tamamını, bir diğer ifadeyle, bütün varlığını bu uğurda seferber eden, “umulur ki öğüt alırlar” düsturu ile gayretini kuvvetine ekleyip hem örnek hem de hizmet ehli olan kimsedir.
 
Vaiz, dini anlayan, yaşayan ve anlamlandıran sonra da halka aktaran köprü insandır. Vaizin her cümlesi gönüller inşa edecek güce sahip olmalıdır. Bir vaiz, etkili ve verimli konuşmaları ile sıradan bir konuşmacı olmanın ötesinde, toplumu yönlendiren ve nesilleri şekillendiren kişidir. Dolayısıyla o, gündemden haberdar olan, akıp giden hayatı okuyabilen, toplumun dert ve sorunlarını bilen ve bunlara yönelik çözümler üretebilen kimsedir. Başkanlık olarak vaizin değerine ve vaizlik geleneğimize emek vermenin önemine gönülden inanıyoruz. Zira vaizin şuuru, toplumun şuurudur.
 
Hızla değişen ve dönüşen günümüz dünyasında din hizmetlerinin verimliliği için geleneksel yöntemlerin yanı sıra bilimsel ve teknolojik imkanların da kullanılması zaruridir. Ülkemizde din hizmetlerini kurumsal olarak yürütmekle görevli olan Diyanet İşleri Başkanlığı, mevcut insan kaynakları ve alt yapısıyla vatandaşlarımızın beklentilerini karşılamayı hedeflemektedir.
 
Vaaz ve vaizlik sempozyumunun amacı vaazın ve vaizliğin tarihini yeniden hatırlamak, tarihi süreç içinde yaşanan değişim ve dönüşümleri değerlendirerek şu an bulunduğumuz noktayı tespit etmek, hazırlanmasından sunumuna kadar her adımda vaazın ve vaizin sorunlarını belirleyerek bunlara gerçekçi çözümler üretmek ve ortaya çıkan önerileri Başkanlığa sunarak Başkanlığın öncülük ve marifetiyle pratiğe dönüştürmektir.
 
İki gün süren sempozyum boyunca sunulan tebliğler ve yapılan müzakerelerde Başkanlığımızca yürütülmekte olan vaaz ve irşat hizmetlerinin halkımızın dini yaşantısı üzerindeki müspet etkileri araştırmalara dayalı olarak ortaya konulmuştur. İslam toplumlarında dini hayatın teşekkülünde kadim bir geleneğe sahip olan vaizlik müessesesinin günümüz şartlarında oluşan yeni hizmet alanlarında halkımızın sahih ve sağlam dini bilgi ile buluşması için gösterdiği çabalar teyit edilerek, teknolojik gelişmelerin bu alanda sunduğu imkanlara dikkat çekilmiştir.
 
Öte yandan halkımızın büyük çoğunluğunun yaşadığı şehir hayatının hızlı, tempolu ve rekabete dayalı yapısının bir çok insanda yalnızlık, huzursuzluk, tedirginlik ve güvensizliğe sebep olduğu; oysa bu insanların dinin huzur ve sükunet veren mesajına ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Bu durumda söz konusu mesajın doğru bir şekilde ihtiyaç duyan her insana ulaştırılmasının, kurum olarak Başkanlığımıza meslek grubu olarak da özellikle vaizlerimize büyük sorumluluklar yüklediği dile getirilmiştir.
 
Bu sorumluluğun ifası esnasında vaizlerimizin karşılaştıkları problemler ve bunların çözümüne yönelik teklifler tartışılmıştır. Bu bağlamda vaizlerin eğitim süreçleri, çalışma şartları ve hizmet içi eğitimlerine yönelik yeni öneriler sunulmuştur.
 
Meslek grubu olarak vaizlerin vaaz ve günlük hayatları içerisinde insanları irşat etmek yönünde karşı karşıya oldukları fırsatlar, Hz. Peygamber örneğinden hareketle değerlendirilmiştir.
 
Sempozyum sonunda genel olarak şu hususlar tespit edilmiştir:
 
1. Küreselleşmenin ortaya koyduğu sorunlar, din öğretimi kurumlarının din görevlisi yetiştirme tarzını ve din hizmeti alanlarını etkilemektedir. Dolayısıyla İmam-Hatip Liseleri, İlahiyat Fakülteleri ve Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Eğitim Merkezlerindeki ders programları gözden geçirilerek günümüzün ihtiyaç ve sorunlarına ışık tutacak şekilde geliştirilmelidir.
 
2. Toplumun nitelikli vaiz ihtiyacını karşılamak üzere İlâhiyat fakültelerinin müfredatı bazı değişikliklerle din hizmetliliği yönünden zenginleştirilmelidir. Bu anlamda, ilâhiyat fakültelerinde ‘Din Hizmetleri’, ‘Rehberlik ve Halkla İlişkiler’ ile ‘Uygulamalı Din Hizmetleri’ gibi sertifika programları açılmalıdır.
 
3. Modern dünyada önemli bir iletişim aracı olan medyanın din hizmetlerinin geniş kitlelere ulaştırılmasındaki rolü göz ardı edilmemelidir. Bu itibarla irşat hizmetlerinde yerel ve ulusal düzeyde medyadan daha fazla ve etkin bir biçimde yararlanma yolları araştırılmalıdır.
 
4. Vaaz ve irşat hizmetlerinden kadın, genç ve çocukların daha fazla faydalanabilmeleri için fiziki ve sosyal ortamlar iyileştirilmeli ve bunlara uygun bir vaaz üslubu geliştirilmelidir.
 
5. Vaaz ve irşat hizmetlerinin hedefine ulaşması için gerekli ilmi materyaller kullanılarak alan taramaları yapılmalı ve çıkan sonuçlara göre öncelikler belirlenmelidir.
 
6. Bölgelerin sosyo-kültürel özelliklerinin dikkate alınması vaazın etkinliği açısından önem arz etmektedir.
 
7. Sahih dini kaynaklara dayanmayan din algısının toplumu bidat, hurafe ve batıl inanışlara götüreceği gerçeğinden hareketle sahih dini bilgilerle donanmış fertlerden oluşan bir toplum inşasında vaizlerin önemli rol oynadığı ve oynayacağı göz ardı edilmemelidir.
 
8. Vaazlarda ortak bir dilin oluşması ve vaizlerimizin bilgi alışverişinde bulunabilmeleri amacıyla Başkanlığımız tarafından bir vaizlik portalı hizmete sunulmalıdır.
 
9. Vaaz ve irşat hizmetlerinin daha geniş kitlelere ulaştırılması için boş olan vaiz kadroları bir an önce doldurulmalıdır.
 
10. Vaazların hazırlanmasında toplumu oluşturan her türlü insanın idrak ve gönül dünyasına hitap eden eserlerden yararlanılması muhatap kitle ile buluşmada önem arz etmektedir. Bu itibarla geleneğimizde kabul görmüş klasik eserlerden seçmeler yapılarak Başkanlığımızca yayınlanmasına ihtiyaç vardır.
 
11. Vaazlar, pratik hayatta karşılaşılan soru ve sorunlara cevap olacak nitelikte hazırlanmalıdır.
 
12. Vaizler için geliştirilen kariyer sisteminin bir an önce hayata geçirilmesi, vaaz ve irşat hizmetlerinin koordinasyon, planlama ve uygulanmasında Başvaizlerin yetkili ve sorumlu kılınmasına yönelik düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
 
13. Kürsü vaizliğinin etkin hale getirilmesi, cami içi hizmetlerin devamlılığı ve tesiri açısından önemli katkılar sağlayacaktır.
 
14. Başkanlık vaizliğinin fonksiyonel hale getirilmesi için çalışmalar yapılmalıdır.
 
15. Kadın vaizlerin görev ve çalışma şartları toplumun ihtiyaçları dikkate alınarak özel olarak düzenlenmeli; kadın vaizler için kendi alanları ile ilgili ihtisas eğitimi şartı getirilmelidir.
 
16. Bilgi ve görgülerini artırmak, sahaları ile ilgili araştırmalar yapmak ve dil öğrenimi amacıyla vaizler belli zaman dilimlerinde yurtdışına gönderilmelidir.
 
17. Vaizlerin etkinliklerini ve hizmet kalitelerini artırmak amacıyla sosyo-ekonomik statülerinin de yeniden gözden geçirilmesi uygun olacaktır.
 
18. Vaizler ve diğer Başkanlık personelinden lisansüstü çalışma yapacak olanların hem bireysel hem de kurumsal kazanımları açısından tez konularının belirlenmesinde Diyanet İşleri Başkanlığı ile İlahiyat Fakültelerinin koordinasyon halinde çalışmaları uygun olacaktır.
 
19. Vaiz, hayatın içinde yakaladığı fırsatları vaaz ve irşat açısından değerlendirmelidir.
 
20. Tabi afetler ve olağanüstü hallerde din hizmetlerinin bütünü içinde vaaz ve irşat hizmetlerinin nasıl yapılacağına dair planlama ve hazırlıklar önceden yapılmalıdır.
 
21. Vaiz, toplumda örneklik bilinci içerisinde sosyal hayatın her safhasında yer almaya çalışmalıdır.
 
22. Şekil ve görsellik, işin esası olmamakla birlikte başarıyı etkilemekteki rolü yadsınamaz. Bu itibarla vaizin kıyafetinin doğallık ve sadeliği; kürsünün mimari özelliği, camideki ses düzeninin cemaatin vaaza odaklanmasındaki etkisi, dikkatten uzak tutulmamalıdır.
 
23. Vaizlerin irşat hizmetlerini daha etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için bütün müftülüklerde kaynak eserlerin bulunduğu birer kütüphane ve onlara mahsus çalışma odaları oluşturulmalıdır.
 
24. Vaaz ve irşat hizmetleri kapsamında yer alan dini danışmanlık hizmetlerinin müstakil bir unvan haline dönüştürülmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
 
25. Kurulduğu günden beri yapmış olduğu hizmetlerle halkımızın teveccühünü kazanmış olan Aile İrşat ve Rehberlik Büroları özellikle büyük ilçeleri de kapsayacak şekilde yaygınlaştırılmalıdır.
 
26. Toplumda şefkat ve ilgiye muhtaç yaşlı, engelli ve kimsesiz çocuklar gibi kesimlere yönelik dini danışmanlık ve rehberlik hizmeti verilebilmesi için gerekli formasyonun kazandırılması son derece önemlidir. Bu konuda lisansüstü eğitim yapmış ve hizmet içi eğitim almış personele dini danışmanlık kadrolarında öncelik verilmelidir.
 
27. Tutuklu ve hükümlülere yönelik din hizmetleri sunan cezaevi vaizlerinin sorumlulukları ve çalışma şartları yeniden ele alınmalı,  yeni ihdas edilen cezaevi vaizliği kadroları en kısa sürede doldurularak beklentilere mümkün olan en üst düzeyde cevap verilmelidir.
 
28. Vaaz ve irşat hizmetlerindeki verimliliği artırmak amacıyla Müftüler, her hafta vaizlerle toplantı yaparak bir önceki haftanın değerlendirmesini, bir sonraki haftanın ise planlamasını yapmalıdırlar.
 
29. Vaizlerin bilgi ve birikimlerinden yararlanarak yüz yüze vaazı yaygınlaştırma çalışmalarına hız verilmelidir.
 
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
 
 

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol