DİNLEMEK , DERİN BİR İŞTİR..!

İnsanoğlu ,  ruhi  kabiliyetleri yanında  5 duyu organı ile de öne çıkan bir varlıktır. İnsanlar , görme , işitme , koklama, tatma  ve dokunma duyuları ile iç yapıları , kalp ve gönül dünyası açısından  çok önemli ipuçları vermektedir. Yüce Rabbimiz bir çok ayette,  duyu organlarının  işlevi ile ilgili olarak insanları   ya  övmekte ya da yermektedir.

İşitme  organı olan kulağımız  ,  işitme duygusu  ‘semaa’ (duyma)  özelliğimizin yansıması olarak faaliyet ortaya koymakta  ve Yüce Kur’an’da belirtildiği gibi  dinleme üzerinden önemli mesajlar verilmektedir.Şimdi bu mesajlarla ilgili  bilgileri sizinle paylaşmak istiyorum.

İşittik ve İtaat ettik !

Yüce Mevlamız , müminlerin dilinden Allah’a kulluğu ve bağlılığı  ifade ederken “ Semi’na ve eta’na” ( Bakara,285)  yani   “İşittik ve itaat ettik “ kalıp cümlesi ile bizlere bu gerçeği  talim buyurdu.
 
Diğer taraftan   yarın mahşerde kulluk sınavını kaybedenlerin itirafını bizlere haber verirken Yüce Rabbimiz,  yine işitme organının işlevini  gündeme getirerek  şöyle buyurdu :  Ve dediler ki: "Eğer söz dinleseydik (işitseydik-duysaydık)  yahut akletseydik , şu çılgın ateşin ashabı  arasında bulunmazdık!" ( Mülk, 10) Bütün bu özellikleri ile  işitme organı kulağımız,  işlevini yerine getirdiğinde  Saadetin  vesilesi  olurken , işlevini yerine getirmediğinde de Şekavetin  sebebi haline gelebiliyor!

Kur’an-ı  Kerime Göre Dinleme Çeşitleri  ve Kişilik Tipleri

Hani güzel bir söz var: “ Bana arkadaşını söyle ! Sana kim olduğunu söyleyeyim”, diye.. Evet, aynen böyle .. Biz de şu sözü söylüyoruz:   “Bana dinleme çeşidini söyle !  Sana kim olduğunu söyleyeyim..!”

Kur’an-ı Kerimde yaptığımız  “dinleme yolculuğunda”   5  çeşit dinleme  türü olduğunu tespit ettik. İlgili ayet bağlantılarını da belirterek dinleme çeşitlerini ve hükmünü birlikte değerlendirelim:

1-  VİCAHEN (yüzüne karşı )  DİNLEME:

Bu çeşit dinleme insanın yüzüne bakarak , göz teması ile birlikte dinlemedir. Bu  tür dinelemeye “peygamber dinlemesi” , “müslüman dinlemesi  ya da  “aktif dinleme” denir. Bu tür dinleme insana saygının ve güvenin zirvesidir. Hz. Peygamber insanları dikkatle ,  yüzüne karşı, göz teması ile birlikte ilgi ile  dinlermiş. Hz. Peygamberin  muhatabına  verdiği değerin bir ifadesi olarak bu tür dinleme yapması başta  Münafıklar olmak üzere  peygamber düşmanlarını  rahatsız etmiş  ve  alay etmesine sebebiyet vermiştir. Yüce Kur’an bu durumu şöyle haber veriyor:

(Hakkın düşmanları) arasında "O her söze kulak veriyor" diyerek Peygamberi yerip kınayanlar var. De ki: "(Evet,) o, hakkınızda hayırlı olanı (duyup dinlemek için) kulaklarını açık tutuyor. Allaha inanıp müminlere güveniyor; (çünkü) içinizde imana erişenler için (Allahın) rahmeti(nin bir tecellisi)dir O. “       ( Tevbe,61)

2-GIYABEN DİNLEME:   

Yüce RabbimizBiz onların seni dinlediklerinde ne için dinlediklerini, gizli konuşmalarında da o zalimlerin: "Siz büyülenmiş bir adamdan başkasına uymuyorsunuz" dediklerini çok iyi biliriz.” ( İsra,47) buyurmaktadır. Gıyaben dinlemek , insanları gizlice,  gıyabında  onun haberi olmadan  dinlemektir ki  gıybet ile eşdeğerdir. Kur’an’da , Tecessüs (gizlice araştırmak)  ve Necva  (gizlilik ve gizli konuşma)   yasaklanmıştır.  Yüce Mevlamız “ Şüphe yok ki, gizli konuşmalar (toplanmalar) şeytandandır. İmân etmiş olanlar mahzun olsunlar için, halbuki onlara bir şey ile zarar  verecek değildir, Allah'ın izni ile olan müstesna. Ve artık mü'minler Allah Teâlâ'ya tevekkülde bulunsunlar.” ( Mücadele,10).  Hucurat  Suresinin 12. ayetinde  ”Tecessüs  etmeyiniz, birbirinizi  gıybet etmeyiniz” emri ile gizliliklere yönelmeyi ahlaki bir dejenerasyon olarak haber vermiştir.

3- NAKLETMEK İÇİN DİNLEMEK (Nemime):

Bu tür dinelemeye  Nemime ya da Koğuculuk denir. Bu tür dinleyen kişi , dinlediği kişiyi samimiyetle dinlemez. Onun konuşmasını dinleyerek başkasına kötü amaçlı olarak nakletmek için dinler. Kültürümüzde bu tür dinleme yapanlara  Nemmam denir. Yüce Kur’an bu tür dinleme yapanları düşük şahsiyetli  kişiler olarak ifade ederek ve kalitesiz kişilere itaat edilmemesi gerektiğini şöyle haber verir: “(Resûlüm!) Alabildiğine yemin eden, aşağılık, daima kusur arayıp kınayan, durmadan lâf götürüp getiren, iyiliği hep engelleyen, mütecâviz, günaha dadanmış, kaba ve haşin, bütün bunlardan sonra bir de soysuzlukla damgalanmış kimselerden hiçbirine, mal ve oğulları vardır diye, sakın boyun eğme. “ ( Kalem,11)  Yukarıdaki ayet-i kerimede “meşşain binemim”  ifadesi  “dinlediği sözü   alıp  sağa sola  götürerek insanların arasını  bozmaya çalışmak veya   muhatabını dinlerken söylediği sözleri sağa-sola taşımak için maksatlı dinleme”yi ifade eder. Bu da çok kötü bir ahlaktır.

4- CASUSLUK İÇİN DİNLEMEK: 

Yüce Rabbimiz Maide Suresi , 41.ayet-i kerimede  CASUSLUK amaçlı dilemekten haber vermektedir.Bu tür  casusluk amaçlı dinlemenin bir  münafıklık alameti olduğu belirtilmekte  ve bu tür dinlemelerde  Yahudilerle işbirliği yapıldığı gündeme getirilerek  şöyle buyrulmaktadır:  Ey Peygamber! Ağızlarıyla İnandık deyip kalbleri inanmayanlarla Yahudilerden küfre koşuşanlar seni üzmesin. Onlar yalana iyice kulak verir, sana gelmeyen bir topluluktan yana kulak kabartıp casusluk yaparlar ; kelimeleri yerine konulmuşken kaydırıp değiştirirler de, «size bu anlamda (bir hüküm) verirlerse alın, böyle vermezlerse kaçının !» derler. Allah kimin fitne içinde kalmasını dilerse artık onun için Allah'tan (doğru yolu bulmasına) hiçbir şey ile sahip olamazsın. İşte onlar öyle kimselerdir ki Allah onların kalblerini temizlemeyi dilememiştir. Dünya'da onlar için aşağılık ve rüsvaylık, Âhirette de onlara büyük bir azâb vardır. “ ( Maide,41) Bu ayette Münafıkların ihanet içinde oldukları , Yahudilerle işbirliği anlatılırken;


  YALANA KULAK VERMEK,
  CASUSLUK İÇİN DİNLEMEK,
  TAHRİFAT YAPMAK ( Kelimelerin Yerlerini Değiştirmek)
  İLKESZİ ADALET ANLAYIŞI , Nifak faaliyetleri olarak haber verilmektedir. Bu tür dinlemeyi  VATANA İHANET olarak isimlendirmek mümkündür.

5-ALAY ETMEK İÇİN DİNLEMEK ( Kalbi Mühürlülerin Dinlemesi) :  

Yüce Mevlamız  “ Onlardan kimi de gelip seni dinler. Fakat senin yanından çıktıkları zaman kendilerine bilgi verilmiş olanlara: "Demin ne söyledi?" derler. Onlar Allâh'ın kalblerini mühürlediği, keyiflerinin ardına düşmüş kimselerdir.” (Muhammed,16)

Bu tür dinleme,  Münafık dinlemeleri kapsamında değerlendirilebilir. Bu  dinlemede , konuşan ile  muhatabı arasında fehm( anlamak) yoktur.Daha  ziyade  alay etmek amaçlı bir dinleme çeşididir. Dinleyen kişi  konuşanı anlayamıyor. Belki  sözün öznesini , yüklemini  anlayabilirler ama maksad ve hikmetini anlamaktan uzaktırlar.  Zira sefih akıllı ve şuursuz kişiler sadece karşıdaki  kişinin jest ve mimiklerine odaklanır..

Yüce Rabbim, gerçeği  işiten ( ten kulağı) ,  dinleyen  (zihin kulağı)  ve duyan (can kulağı olan)  kullarından olmayı nasip eylesin..!

Hüseyin DEMİRTAŞ
Beykoz Müftüsü

 Bir Hikaye:  CAHİLİN DİNLEMESİ !

Manevi rütbesi yüksek bir zat, iftiraya kurban gider ve zindana atılır. Karanlık zindana gözleri devam ederken  bakar ki, zindan da kişi daha vardır.Buna sevinir..! Çünkü zindandaki bu kişiye tebliğde bulunacak ve onun İslam ile şereflenmesine vesile olacaktır.
Bu ümit ve şevkle, başlar muhabbete.Ve anlatmaya başlar. Her anlattığının sonunda da “Anladın mı? Eğer anlamadıysan yeniden anlatayım” der. O anlaması  kıt,  birazda ahmak tipli  kişi her seferinde “Anladım gerek yok !” der. Hatta  anlatılan kişi,  konuyla o kadar ilgilidir ki, gözlerini mübarek zatın yüzünden ayırmaz!

Bu düşünceyle aldığı mesafeyi test etmek ister ve ahmak zata “Gel bakalım. Biraz bana anlat bu zamana kadar neler anladığını” der.  Zindandaki ahmak, “Haftalardır yüzüne bakıyorum şunu anladım ki seyrek sakallarınla seni birine benzetmeye çalışıyorum. Sonunda çıkardım işte. Benim köyde bir keçim vardı. Onun çenesinde de senin ki gibi sakallar vardı. Kendisi bana çok bağlıydı. Sana baktıkça aklıma o geliyor, duygulanıyorum” der. 

ŞİİR

Cahil ile sohbet etmek zordur bilene,
Cahil, ne gelir ise söyler diline.
Alim ile sohbet edersen alırsın mertebe,
Cahil ile sohbet edersen dönersin keçiye.



 
 
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Ahmet YAHYA 10 ay önce

hocam zevkle okuyoruz.Allah razı olsun.i̇lmini ve ihlasını artırsın