Oruçla İlgili Sıkça Sorulanlar
Müftü ŞAVLI açıklmasında: ''Oruçla ilgili olarak özellikle Ramazan ayında sıkça sorulan sorular ve Din İşleri Yüksek Kurulu’nun verdiği cevaplardan oluşturduğumuz bir demet fetvâyı değerli din kardeşlerimizle paylaşmanın faydalı olacağı kanaatindeyiz''
 

Sahurda ezan bitene kadar yemek yenilebilir mi?
İmsak vakti ezan ile değil, tan yerininağarması ile başlar. Bu sebeple ezan okunsunokunmasın imsak vaktinin başlaması ile yemeiçmeye son vermek gerekir.
 
Oruçlu iken boy abdesti almak / banyo yapmak orucu bozar mı?
Ağız veya burundan su yutulmadıkçayıkanmakla veya gusül abdesti almakla oruçbozulmaz. Nitekim Hz. Aişe ile Ümmü Selemevalidelerimiz, Peygamberimiz (s.a.s.)’inRamazanda imsaktan sonra boy abdestialmış olduğunu haber vermişlerdir (Buhârî,”Savm”, 25).
 
İhtilam olmak, cünüp olarak sabahlamak oruca zarar verir mi?
Oruçlu iken rüyada ihtilam olmak orucu bozmadığıgibi, gusletmeyi geciktirerek cünüpolarak sabahlamak da oruca bir zarar vermez.Ancak, zorunlu bir durum olmadıkça hemenboy abdesti alınmalıdır.
 
Cünüp iken sahur yemeği yenebilir mi,oruca niyet edilebilir mi?
Cünüp olan kimsenin elini, ağzını yıkamadanyiyip içmesi uygun görülmemiştir. Ancak elini,ağzını yıkadıktan sonra, boy abdesti almadansahur yemeği yemesinde bir sakınca yoktur.
 
Diş fırçalamak orucu bozar mı?
Diş fırçalamakla oruç bozulmaz. Bununla birlikte, diş macununun veya suyun boğaza kaçması hâlinde oruç bozulur ve kazası gerekir.Orucun bozulma ihtimali dikkatealınarak, dişlerin imsaktan önce ve iftardan sonra fırçalanması uygun olur.
 
Kusmakla oruç bozulur mu?
Kendiliğinden kusmakla oruç bozulmaz.Ancak kişinin kendi isteği ve müdahalesiyle meydana gelen kusma, “ağız dolusu” olmasıhâlinde, orucu bozar.
 
Astım hastalarının oksijen spreyi kullanmaları orucu bozar mı?
Astımlı hastaların, rahat nefesalmalarını sağlamak amacıyla ağza püskürtülenoksijenli ilaç, orucu bozmaz.
 
Göz damlası kullanmak orucu bozar mı?
Uzman göz doktorlarından alınan bilgilere göre,göze damlatılan ilaç miktar olarak çok az (1 mililitrenin1/20’si olan 50 mikrolitre) olup, bununbir kısmı gözün kırpılmasıyla dışarıya atılmakta,bir kısmı gözde, göz ile burun boşluğunubirleştiren kanallarda ve mukozasında mesamatyolu ile emilerek vücuda alınmaktadır.Damlanın yok denilebilecek kadar çok az birkısmının, sindirim kanalına ulaşma ihtimalibulunmaktadır. Bu bilgiler, yukarıdaki bilgilerlebirlikte değerlendirildiğinde, göz damlasıorucu bozmaz.
 
Burun damlası kullanmak orucu bozar mı?
Tedavi amacıyla burna damlatılan ilacın birdamlası, yaklaşık 0,06 cm3’tür. Bunun bir kısmı da burun çeperleri tarafından emilmekte olup, çok az bir kısmı ise mideye ulaşmaktadır. Bu da, dinî açıdan abdestteağza su vermede olduğu gibi af kapsamındadeğerlendirildiğinden orucu bozmaz.
 
Kalp hastalarının dilaltı hapı kullanması orucu bozar mı?
Bazı kalp rahatsızlıklarında dilaltına konulanilaç, doğrudan ağız dokusu tarafından emilipkana karışarak kalp krizini önlemektedir. Sözkonusu ilaç, ağız içinde emilip yok olduğundanmideye bir şey ulaşmamaktadır. Bu itibarla,dilaltı hapı kullanmak orucu bozmaz.
 
Her gün hap kullanmak zorunda olan hastaların oruç tutmaları gerekir mi?
Hastalık, Ramazan’da oruç tutmamayı mubahkılan özürlerdendir. Bir kimsenin oruçtuttuğu takdirde hastalanacağı, hasta isehastalığının artacağı tıbben veya tecrübe ilesabit olursa oruç tutmayabilir. İyi oluncada yalnız yediği günler sayısınca kaza etmesigerekir. Âyet-i Kerime’ de “Sizden herkim hasta yahut yolcu olursa tutamadığıgünler sayısınca diğer günlerde oruç tutar”buyrulmuştur (Bakara, 2/184).Ömrü boyunca bu durumda hasta olan kişilerise, her gün için bir fidye verirler. Yoksul vemuhtaç kişilerin fidye vermeleri de gerekmez.Zira dinimizde hiç kimse, gücünün üstündebir sorumlulukla yükümlü tutulmamıştır.
 
Endoskopi, kolonoskopi yaptırmak, makat veya ferçten ultrason çektirmek orucu bozar mı?
Mideyi görüntülemek veya mideden parçaalmak için yaptırılan endoskopide, ağız yoluylamideye tıbbî bir cihaz sarkıtılmakta veişlem bittikten sonra çıkarılmaktadır. Kolonlardakihastalığı teşhis etmek amacıyla,bağırsak içini görüntülemek veya parça almakiçin yapılan kolonoskopide, makattanbağırsaklara cihaz gönderilmekte ve işlembittikten sonra çıkarılmaktadır. Kolonoskopide,hemen daima, endoskopide de genellikle,incelenecek alanın temizliğini sağlamakamacıyla cihaz içinden su verilmektedir.Endoskopi veya kolonoskopi yaptırmak;makat veya ferçten ultrason çektirmek;yeme, içme anlamına gelmemekle birlikte,çoğunlukla cihaz içinden su verildiği içinoruç bozulur. Ancak söz konusu işlemlerdecihazların kullanımı sırasında sindirim sisteminesu, yağ ve benzeri gıda özelliği taşıyanbir madde girmemesi durumunda endoskopi,kolonoskopi yaptırmak, makat veya ferçtenultrason çektirmek orucu bozmaz.
 
İdrar kanalının görüntülenmesi, kanalailaç akıtılması orucu bozar mı?
İdrar kanallarına giren cihazlar veya akıtılanilaçlar orucu bozmaz.
 
Anestezi yaptırmak orucu bozar mı?
Anestezi, nefes yolu veya iğne ile vücuda ilaçverilerek oluşturulmaktadır. Nefes yolu veyaiğne ile yapılan anestezi, mideye ulaşmadığıgibi, yeme-içme anlamı da taşımamaktadır.Ancak bölgesel ve genel anestezide, acil durumlardailaç ve sıvı vermek amacıyla damaryolu açılarak, bu açıklık, işlem süresince serumvermek suretiyle sağlanmaktadır. Bu itibarla,lokal anestezi, orucun sıhhatine engeldeğildir. Bölgesel ve genel anestezide serumverildiği için oruç bozulur.
 
Kulak damlası kullanmak ve kulak yıkattırmak orucu bozar mı?
Kulak ile boğaz arasında da bir kanalbulunmaktadır. Ancak kulak zarı bu kanalıtıkadığından, su veya ilaç boğaza ulaşmaz. Bunedenle kulağa damlatılan ilaç veya kulağınyıkattırılması orucu bozmaz. Kulak zarındadelik bulunsa bile, kulağa damlatılan ilaç,kulak içerisinde emileceği için, ilaç ya hiç mideyeulaşmayacak ya da çok azı ulaşacaktır.Daha önce de belirtildiği gibi, bu miktar oruçta affedilmiştir. Ancak kulak zarının delik olmasıdurumunda, kulak yıkattırılırken suyunmideye ulaşması mümkündür. Bu itibarla,orucu bozacak kadar suyun mideye ulaşmasıhâlinde oruç bozulur.
 
Fitil kullanmak orucu bozar mı?
Makattan tedavi amaçlı kullanılan fitiller, herne kadar sindirim sistemine dâhil olmakta isede, sindirim ince bağırsaklarda tamamlandığı,fitillerde gıda verme özelliği bulunmadığı içinorucu bozmaz. Aynışekilde kadının da tedaviamaçlı vajinasından/fercinden kullanılan fitillerde orucu bozmaz.
 
İğne yaptırmak, hastaya serum ve kan vermek orucu bozar mı?
İğnenin orucu bozup bozmayacağı, kullanılışamacına göre değerlendirilebilir. Ağrıyı dindirmek,tedavi etmek, vücudun direnciniartırmak, gıda vermek gibi amaçlarla enjeksiyonyapılmaktadır. Gıda ve keyif verici olmayanenjeksiyonlar, yemek ve içmek anlamınagelmediklerinden orucu bozmazlar. Ancakgıda ve/veya keyif verici enjeksiyonlar orucubozar. Hastaya serum veya kan verilmesi de,aynı hükme tabidir.
 
Diyaliz uygulaması orucu bozar mı?
Böbrek yetmezliği hastalarına uygulanan diyaliz,periton diyalizi, hemodiyaliz olmak üzereiki çeşittir. Periton diyalizi, karın boşluğunaverilen özel bir solüsyon aracılığıile, hastanınkendi karın zarı kullanılarak, kanın zararlımaddelerden arındırılması ve sıvı dengesininsağlanması işlemidir. Hemodiyaliz ise, kanınvücut dışında bir makina yardımı ile temizlenipvücuda geri verilmesi işlemidir. Kan,bir iğnearacılığı ile hastanın kolundan alınır. Hemodiyalizmakinası, diyalizör denen bir filtredenkanı sürekli geçirerek zararlı maddeleri ve fazlasuyu filtre eder. Filtre edilen temiz kan, ikincibir iğne ile hastanın damarına geri verilir. Buişlem yapılırken bazen gıda içerikli sıvı verilmesigerekmektedir. Buna göre hastaya herhangibir sıvı maddesi verilmeden gerçekleştirilen hemodiyalizdeoruç bozulmaz.Diğer diyaliz çeşitlerinde ise, vücuda gıdaiçerikli sıvı verildiği için oruç bozulur.
 
Biyopsi yaptırmak orucu bozar mı?
Tahlil amacıyla vücudun herhangi bir organındanparça alınması (biyopsi), orucu bozmaz.
 
Kan aldırmak orucu bozar mı?
Kan aldırmak orucu bozmaz. Nitekim Hz.Peygamber, ihramlı iken ve oruçlu bulunduğusırada kan aldırmıştır (Buharî, “Tıb”, 11, “Sayd”,11, “Savm”, 22). Ayrıca Hz. Peygamber: “Üçşey vardır orucu bozmaz: Kan aldırmak, kusmak,ihtilam olmak” (Tirmizi, “Savm”, 24)buyurmuştur.
 
Oruçlu kimse akupunktur yaptırabilir mi?
Akupunktur; vücutta belirli noktalara iğnebatırmak suretiyle çeşitli hastalıkları tedavietme metodudur. Akupunktur uygulanmasıhâlinde, vücudun beslenmesi, gıda alması sözkonusu olmadığından, akupunktur yaptırmakorucu bozmaz.
 
Merhem ve ilaçlı bant kullanmak orucubozar mı?
Deri üzerindeki gözenekler ve deri altındakikılcal damarlar yoluyla vücuda sürülen yağ,merhem ve benzeri şeyler emilerek kanakarışmaktadır. Ancak cildin bu emişi, çok azve yavaş olmaktadır. Diğer taraftan bu yemeiçme anlamına da gelmemektedir. Bu itibarla,deri üzerine sürülen merhem, yapıştırılanilaçlı bantlar orucu bozmaz.
 
Oruçlu kimsenin dişlerini tedavi ettirmesiorucu bozar mı?
Oruçlu bir kimsenin morfinli veya morfinsizolarak dişlerini tedavi ettirmesi veya çektirmesiorucu bozmaz. Ancak tedavi esnasında,kan veya tedavide kullanılan maddelerdenherhangi bir şeyin yutulması orucu bozar.
 
Hamileler ve çocuk emzirenler hangi hallerde oruç tutmayabilirler?
Oruç tutmaları kendilerine veya çocuklarına zarar vermesi hâlinde, hamile kadınlar oruçlarını tutmayabilirler. Emzikli kadınlar da, sütlerinin kesilmesi ve çocuklarının zarar görebileceği durumlarda oruç tutmayabilirler. Hz. Peygamberbuna müsaade etmiştir (Nesâî, “Sıyam”, 50-51).
 
Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler ne yapmalıdır?
Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler, oruç yerine fidye verebilirler. Bakara sûresinin 184. âyetinde, bu şekilde olup da oruca güç yetiremeyenlerin, oruç tutmayıp fidye vermeleri gerektiği hükme bağlanmıştır. İyileşme umudu olmayan hastalar da aynı hükme tabidir.
 
Fidye vermek durumunda olan fakat buna maddi imkânı el vermeyen kimse Allah’tan af diler. Günler uzun olduğu için oruç tutamayan hasta ya da yaşlılar, kısa günlerde oruç tutabilirlerse tutamadıkları orucu kısa günlerde kaza etmeleri gerekir. Bu durumda olan kimselerin vermiş oldukları fidyeler sadaka sayılır. Oruç fidyeleri, Ramazan ayının sonunda toptan verilebileceği gibi, Ramazan ayı içinde günlük olarak veya Ramazan ayı başında da verilebilir.(Fidye miktarı 2014 yılı için günlük asgari 10 lira olarak tespit edilmiştir. Örneğin otuz gün oruç tutamayan ve sonra da kaza edemeyecek olan hasta veya yaşlı bir kişi, 300 lira fidye verecek demektir.)
 
Cuma günü oruç tutulabilir mi?
Oruç tutulması mekruh olan Bayram günleri dışındaki günlerde oruç tutmak caizdir. Ancak sadece Cuma günleri nafile oruç tutmak tenzihen mekruh görülmüştür. Peygamber Efendimiz (s.a.s.); “Kimse Cuma günü oruç tutmasın. Ancak bir gün önceden veya sonradan oruç tutuyorsa bu takdirde Cuma günüde oruç tutabilir” buyurmuştur (Ebû Davud, “Savm”, 50). Buna göre, Cuma günü, kazaya kalan veya adak gibi vacip bir oruç tutmakta sakınca bulunmamaktadır. Cuma günü nafile oruç tutmak isteyenlerin, bir gün önce veya sonrasında da oruç tutması uygun olur.
 
Kaza oruçlarının aralıksız olarak tutulması şart mıdır?
Kaza oruçlarının aralıksız tutulması hakkında herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu itibarla, kazaya kalan oruçlar, oruç tutulması mekruh olan günler dışında, peşi peşine veya ayrı günlerde tutulabilir. Ancak bu oruçların, bir an önce tutulması uygun olur.
 
Özel Hâllerinde Kadınlar ve Oruç

Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruçtutabilirler mi?
Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruç tutmazlar(Buharî, “Hayz”, 1; Müslim, “Hayz”,14, 15). Daha sonra tutamadıkları oruçlarınıkaza ederler. Bu konuda müçtehitler görüşbirliği içindedirler.
 
Oruçlu iken hayız / âdet gören kadın ne yapar?
Oruçlu iken hayız olan/âdet gören kadının orucubozulmuş olduğundan yiyip içer. Şu kadarı var ki, böyle bir kadın, yiyip içebileceği gibiedeben oruçlu gibi davranmaya devam etmesi
uygun olur.
 
İmsak vaktinden sonra âdet hali sona eren bir kadın oruç tutabilir mi?
İmsak vaktinden sonra âdet hali sona eren bir kadın, o gün hiçbir şey yiyip içmemiş olsa bile, oruç tutmuş sayılmaz.
 
Bayanların Ramazanda âdet geciktiri ciilaç kullanmaları caiz midir? Ayrıca kullandığı ilaç sebebiyle âdeti geciken bir bayanın tuttuğu oruçlar geçerli midir?
Ay hâli oruç tutmaya mânidir. Bu hâlde iken tutulan oruç geçerli olmaz. İlaç etkisi ile deolsa, akıntı olmadıkça ay hâli vuku bulmuşolmayacağından tutulan oruç geçerlidir.Ancak hayız kanı ile vücutta biriken zararlımaddeler dışarı atıldığından, vücudunsıhhati bakımından ay hâlini önlemek içinilaç kullanılması tavsiye edilmez.
 
Kaynak: Fetvalar, Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından hazırlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 811 nolu eserden alınmıştır.

Bunlar da İlginizi Çekebilir

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
mualla Bingöl 2 yıl önce

Allah razı olsun hocam cok degerli bilgiler .Rabbim yar ve yardımcımiz olsun.